Problematisch alcoholgebruik
Problematisch alcoholgebruik kan in verschillende vormen voorkomen, die in de praktijk in elkaar kunnen overvloeien. Over het algemeen maakt men onderscheid tussen 4 types:
- overmatig of excessief drinken
- probleemdrinken of alcoholmisbruik
- 'binge drinken'
- alcoholafhankelijkheid of alcoholverslaving
1. Overmatig drinken
- Je drinkt meer dan verantwoord is voor je gezondheid. Soms gaat dit samen met een bepaalde omstandigheden of problemen, maar dat is niet noodzakelijk. Dikwijls dooft dit overmatig drinken vanzelf weer uit, omdat je bijvoorbeeld andere dingen wil doen of omdat je er nadelen van ondervindt.
- Wanneer dit overmatig drinken lang aanhoudt, bestaat de kans dat je vroeg of laat problemen krijgt op lichamelijk, psychisch of sociaal gebied. Het valt echter op voorhand niet te voorspellen hoe zwaar deze problemen zullen zijn en wanneer ze zullen optreden.
- Overmatig drinken kan ook zeer beperkt of slechts éénmalig voorkomen, maar in totaal onaangepaste omstandigheden. Dit noemt men 'situationeel riskant gebruik'. Het meest voor de hand liggend voorbeeld is dronken achter het stuur kruipen. Andere voorbeelden zijn: in dronken toestand op kinderen passen of gevaarlijke machines bedienen terwijl je onder invloed bent.
- Lees meer over verantwoord alcoholgebruik »
2. Probleemdrinken of alcoholmisbruik
- Overmatig drinken kan evolueren naar probleemdrinken wanneer er lichamelijke, psychische of sociale problemen ontstaan die duidelijk waarneembaar worden, maar waarbij je toch blijft verder drinken.
- Soms wordt probleemdrinken ook omschreven als 'drinken als reactie op problemen'. Alcoholgebruik heeft dan als doel om even te ontsnappen aan problemen en spanningen. Dit kan een tijdelijk zijn of het kan uitgroeien tot een vast patroon. Er wordt dan voortdurend naar alcohol gegrepen als 'oplossingsstrategie' of als 'zelfmedicatie'.
- Er kan dus een vicieuze cirkel ontstaan. Het drinken veroorzaakt problemen, waardoor je opnieuw gaat drinken, enz...
- Uiteindelijk kan het zover gaan dat je in zowat alle dagdagelijkse situaties alcohol nodig hebt om te kunnen functioneren. In dat geval spreken we over afhankelijkheid.
3. Binge drinken
- Binge drinken¹ is op bepaalde gelegenheden zeer veel alcohol drinken, meestal op korte tijd. Voor mannen minstens 6 glazen op 2 uur tijd, voor vrouwen minstens 5 glazen.
¹'Binge' betekent 'braspartij' in het engels. - Een typisch patroon van binge drinken is: niets of matig drinken tijdens de week, om dan zeer veel en 'gulzig' te drinken tijdens het weekend.
- Een andere vorm van binge drinken doet zich dagelijks voor. Je drinkt niets overdag, maar 's avonds gaat 'het hek van de dam'.
- Binge drinken kan geleidelijk overgaan in afhankelijkheid. De weekends worden verlengde weekends, tot ze uiteindelijk de ganse week omvatten. Of het drinken 's avonds begin steeds vroeger...
- Effecten van binge drinken:
- Denkvermogen en kritische zin verminderen snel tijdens het drinken
- Verhoogde kans op black outs en alcoholvergiftiging
- Verhoogde kans op impulsieve gedragingen (vechten, dronken rijden, ...)
- Snelle bloeddrukstijging
- Verhoogde kans tot acute schade aan bepaalde organen (hart, hersenen, nieren,...). Zo hebben binge drinkers 5 tot 6 keer meer kans op een hartinfarct.
- Binge drinken bij jongeren gebeurt dikwijls in de context van 'pre-drinking'. Voor je effectief uitgaat, wordt er op straat of op andere openbare plaatsen alvast 'voor-gedronken'. Men ziet er een pragmatische oplossing in voor de duurder geworden dranken in café's en dancings.
- Binge drinken kan vooral voor jongeren zeer schadelijk zijn. Dit is zeker het geval wanneer het over 'comadrinken' gaat.
Lees meer over 'comadrinken' »
4. Alcoholafhankelijkheid
- Geestelijke en/of lichamelijke afhankelijkheid van alcohol.
- Belangrijkste kenmerk van alcoholafhankelijkheid is het niet meer kunnen functioneren zonder alcohol. Er is geen vrijheid meer om al dan niet te drinken. Het MOET. Daarom spreekt men in dit verband soms ook over 'verslaving'.
- Typisch voor een persoon met alcoholafhankelijkheid is dat hij of zij nog slechts gedeeltelijk of totaal geen plezier meer ervaart bij het drinken van alcohol. Soms wordt het begin van het drinken nog als plezierig ervaren, maar daarna komt men in een verdovende roes terecht.
- Bij een gedeelte van de mensen die afhankelijk zijn van alcohol komt ook lichamelijke afhankelijkheid voor. In dat geval treden er ontwenningsverschijnselen op. Je voelt je gedwongen om te drinken om niet ziek te worden. Sommige mensen met alcoholafhankelijkheid krijgen echter nooit of slechts in beperkte mate last van ontwenningsverschijnselen.
- Alcoholafhankelijkheid heeft in het algemeen volgende kenmerken:
- Alcoholtolerantie. Steeds meer moeten drinken om hetzelfde effect te bereiken.
- Ontwenningsverschijnselen die kunnen variëren van persoon tot persoon. Beven, zweten, misselijkheid, onrust, angst, somberheid, verwardheid, 'beestjes zien', ...
Meer over plots stoppen » & meer over ontwenning » - Om de ontwenningsverschijnselen op te vangen moet je steeds opnieuw drinken om minimaal te kunnen functioneren. Vandaar dikwijls ochtenddrinken.
- Controleverlies: meer en langer drinken dan de bedoeling was, ondanks herhaalde voornemens.
- Het veelvuldig drinken resulteert in frequente black outs en geheugenstoornissen
- Herhaalde mislukte pogingen om te stoppen.
- Voortdurend bezig zijn met alcohol. Er voortdurend aan denken, er voor zorgen dat er altijd een 'voorraad' is, steeds gelegenheden opzoeken waar gedronken wordt, enz...
- Toenemende verwaarlozing van andere activiteiten.
- Om van alcoholafhankelijkheid te kunnen spreken hoeven niet alle kenmerken voor te komen. Meestal zijn er wel minstens drie van bovenstaande kenmerken aanwezig.
- Bij alcoholafhankelijkheid of alcoholverslaving spreekt men soms over 'alcoholisme'.
